Echte verhalen uit de praktijk: zo werkt integrale ergotherapie!
Klassieke ergotherapie
Ergotherapie helpt mensen met een medische aandoening of beperking zo zelfstandig mogelijk de dagelijkse activiteiten te doen die voor hen belangrijk zijn. Traditioneel richt ergotherapie zich vooral op praktische oplossingen: het aanleren van vaardigheden, het gebruik van hulpmiddelen of het aanpassen van je omgeving, zodat je beter kunt functioneren in het dagelijks leven.
Integrale ergotherapie
Integrale ergotherapie gaat verder dan klassieke ergotherapie. Veel klachten die het dagelijks functioneren beïnvloeden ontstaan niet door één medisch probleem maar door een samenspel van factoren.
Binnen de integrale ergotherapie zet ik daarom een extra stap: integrale diagnostiek. Daarbij brengen we samen in kaart welke factoren bijdragen aan jouw klachten en wat daarin beïnvloedbaar is. Wanneer klachten afnemen, verbetert het dagelijks functioneren namelijk vaak vanzelf mee.
Is verandering van jouw klachten/aandoening niet of slechts gedeeltelijk mogelijk? Dan richten we ons vanuit de klassieke ergotherapie op passende oplossingen. Zodat jij weer kunt doen wat voor jou belangrijk is — thuis, op het werk en daarbuiten.
Integrale ergotherapie klinkt misschien wat ingewikkeld maar in de praktijk is deze aanpak juist concreet en praktisch. Hieronder vind je échte cliëntvoorbeelden die laten zien hoe een integrale aanpak werkt.
Duizeligheidsklachten effectief aangepakt.
Situatie
Een mevrouw van middelbare leeftijd werd door haar huisarts verwezen vanwege regelmatige duizeligheidsklachten. Dit zorgde voor angst tijdens het fietsen omdat ze bang was te vallen door opkomende duizeligheid. Hierdoor fietste ze veel minder.
Hulpvragen
- Hoe kan ik weer met vertrouwen naar mijn werk fietsen? Zonder te gaan vallen door opkomende duizeligheid?
- Kunnen de duizeligheidsklachten verminderen of verdwijnen?
Diagnostische analyse
Uit integrale ergotherapeutische diagnostiek bleek dat meerdere factoren bijdroegen aan haar duizeligheidsklachten: een ferritine- en vitamine B12-tekort, een koolhydraatrijk eetpatroon met grote glucoseschommelingen en langdurige beeldscherm(over)belasting op werk en thuis.
Plan van aanpak
- Praktische tips: door concrete acties op papier te zetten voor momenten van opkomende duizeligheid, ging ze direct met meer vertrouwen fietsen.
- Voeding en supplementen: in overleg met de huisarts gestart met ijzer- en B12-suppletie. Daarnaast voedingsadvies gegeven om glucoseschommelingen te beperken & inname ijzer en B12 te bevorderen.
- Beeldschermbelasting: bewustwording over effect van schermtijd op klachten én algemene gezondheid. Adviezen: plan structureel micropauzes tijdens beeldschermwerk en verminder schermtijd in de avond.
Resultaat
Binnen 3 maanden na start behandeling, fietste mevrouw weer klachtenvrij en met vertrouwen naar haar werk. Haar duizeligheidsklachten verdwenen volledig.
Burn-out ontrafeld. Kracht hervonden.
Situatie
Man, 40 jaar, recent vader. Aangemeld via de huisarts met burn-outklachten. Volledig uitgevallen op het werk.
Thuis snel geïrriteerd, slecht slapen, hoofdpijn, prikkelgevoelig en weinig energie.
Psychologische begeleiding reeds gestart.
Noemde terloops in de intake dat hij als tiener hoogbegaafd was getest. Had vast niets te maken met zijn burn-out.
Al hield deze vraag hem de laatste tijd wel bezig.
Hulpvragen
- Meer energie
- Weer gaan werken
- Thuis rustiger kunnen reageren / emoties onder controle krijgen
Diagnostische analyse Tijdens de inzet van het Integraal Kompas gebeurde er iets moois.
Hij begon meteen zelf te schrijven, lijnen te verbinden.
Doordat hij zelf snel verbanden kon leggen, ontstond in korte tijd helder inzicht in zowel het ontstaan als het voortduren van zijn burn-outklachten. De reeds opgedane inzichten bij de psycholoog waren hierin helpend en kregen ook een plek op het kompas.
Er was een ontregeld samenspel van factoren ontstaan:
Aangepast gedrag vanuit jeugd
Zich anders voelen in werk én al eerder in zijn jeugd → aanpassen om erbij te horen → onzekerheid → zichzelf willen bewijzen → structurele overbelasting
Diepgewortelde overtuigingen
Onzekerheid én niet-helpende patronen — reeds opgepakt binnen de psychologische begeleiding
Veranderde leefstijl
Vaderschap → geen rustige dagopstart → tijdsdruk in ochtend waardoor gestopt met fietsen naar werk → minder buiten en minder beweging
Mismatch in werkomgeving
Snel signaleren en vooruitdenken → onvoldoende aansluiting op het werk → frustratie → energieverlies
De hoogbegaafdheid bleek toch de kern.
Dit inzicht bracht begrip, rust én richting.
Plan van aanpak:
Samen met cliënt, psycholoog, huisarts, bedrijfsarts en werkgever koers gezet:
Psychologische begeleiding
Voortgezet
Ergotherapeutische begeleiding gericht op:
- ReAttach
Zelfvertrouwen versterken
Verbinding met zichzelf herstellen
Ervaringen van onbegrip verwerken - Inzicht vergroten
Boek over hoogbegaafdheid → herkenning, rust en praktische tips - Leefstijl
Nieuwe ochtendroutine met partner → rustige dagstart
Weer naar het werk fietsen → meer beweging, buitenlucht, rust in het hoofd - Re-integratie
Inzichten schematherapie (bij psycholoog) gecombineerd met ergotherapeutische bevindingen → vertaald naar concrete acties in zijn re-integratieplan. Daarbij opbouwplan en in overleg met werkgever aanpassing functie → meer ruimte voor denksnelheid en analytische kracht
Resultaat
- Scherp inzicht in wat hem in balans brengt. En houdt.
- Rust en energie terug in gezin
- Klachtenvrij
- Volledig terug in eigen functie
Stap voor stap grip op energie en werkhervatting.
Situatie
Een vrouw van in de dertig kampte al langere tijd met een chronische voetontsteking, darmklachten en diverse pijnklachten. De diagnose fibromyalgie was gesteld.
Door deze klachten was ze regelmatig afwezig op het werk, waarna de bedrijfsarts mij inschakelde om haar re-integratie te ondersteunen.
Hulpvragen
• Hoe kan ik weer gaan werken zonder dat pijnklachten verergeren?
• Hoe moet ik mijn dagen indelen? Ik doe vaak teveel maar voel dat pas achteraf.
Diagnostische analyse
Integrale ergotherapeutische diagnostiek liet het volgende zien:
• Suboptimale ademhaling
• Nauwelijks ontspanning op weekbasis
• Ze had nog nooit nagedacht over persoonlijke energiegrenzen, waardoor ze deze regelmatig overschreed
• Ze herkende haar lichaamssignalen (die overbelasting aangaven) onvoldoende
Plan van aanpak
• Verwijzing naar een ademhalingstherapeut waar ze leerde weer op een natuurlijke manier te ademen
• Tegelijkertijd werkten wij aan inzicht in en handelen naar haar energiegrenzen
• We legden een stevige basis door activiteiten bewust af te stemmen op haar persoonlijke energieniveau en ontspanningsmomenten in te plannen
• Vanuit deze basis is ze stap voor stap haar werkzaamheden gaan opbouwen
Resultaat
De klachten verminderden en werden beheersbaar.
Ze kon er nu zo mee omgaan dat ze haar werk volledig kon hervatten.
Thuis was ze een ontspannen en energiekere moeder voor haar kinderen.
Herstel begint bij inzicht: hoe een oudere man zijn mobiliteit terugvond.
Situatie
Een voorheen vitale oudere man wordt door de huisarts verwezen. Van de ene op de andere dag kreeg hij veel moeite met lopen en lukte zijn ochtendzorg niet meer.
Hulpvragen
- Inzicht in zijn ADL-zelfstandigheid zodat van daaruit bepaald kan worden of en op welke vlakken thuiszorg nodig is (= hulpvraag van huisarts)
- Mijn dagelijkse ronde door het winkelcentrum weer kunnen wandelen (= hulpvraag van cliënt)
Diagnostische analyse
Tijdens de intake wordt de context helder. Een jaar eerder is zijn vrouw overleden. De dag vóór het plotseling ontstaan van de klachten wordt zijn dochter opgenomen in hetzelfde ziekenhuis alwaar zijn vrouw overleden is.
Ik vermoed hier een verband. Het lichaam dat reageert op een moment van emotionele spanning en herinnering.
De klachten uiten zich fysiek. Maar de oorzaak ligt elders.
Plan van aanpak
ReAttach-therapie
Resultaat
Ondanks initiële scepsis, maar met bereidheid om het Re-Attach traject aan te gaan, onstond er een ongelooflijk mooi vlot fysiek herstel. De vooruitgang werd zowel binnen de behandelsessies als in het dagelijks functioneren duidelijk zichtbaar.
Waar cliënt tijdens de eerste sessie nog intensieve ondersteuning bij het lopen nodig had om de behandelruimte te bereiken, liep hij bij aanvang van de derde sessie zelfstandig naar binnen. Na vier sessies pakte hij zelf zijn stoel op om klaar te zetten voor de behandeling.
Parallel hieraan herstelde ook het dagelijks functioneren: de ochtendzorg ging weer als vanzelf zelfstandig en meneer heeft het wandelen op eigen initiatief weer hervat.
Balans, energie en vertrouwen terug na hersenschudding.
Situatie
Een 45-jarige vrouw, getrouwd en moeder van twee kinderen, liep een hersenschudding op na een fietsongeval. Haar huisarts verwees haar zes maanden na het ongeval omdat ze nog altijd last had van aanhoudende vermoeidheid, hoofdpijn, cognitieve klachten en verhoogde prikkelgevoeligheid waardoor moeite met koken, gesprekken volgen en afspraken onthouden. Volledig verzuimend voor werk. De koffiemomenten op het werk voelden als teveel vanwege het felle licht aldaar.
Hulpvragen cliënt
• Inzicht krijgen in wat er speelt
• Het dagelijks leven thuis weer oppakken
• Werkzaamheden opbouwen
Diagnostiek
Uit de integrale ergotherapeutische diagnostiek bleek dat het herstel werd vertraagd door een combinatie van factoren: intensieve gezinsverplichtingen met te weinig rustmomenten, een onverwacht ingrijpende gebeurtenis kort na het ongeval die zowel emotioneel als praktisch extra belasting gaf en moeite met het voelen en bewaken van grenzen.
Hierdoor hielden de klachten aan. Dit versterkte haar onzekerheid over het herstel. En die onzekerheid was op zijn beurt ook weer herstelbelemmerd. Ze zat in een cirkel.
Fundamentfase
Na psycho-educatie (over de instandhoudende factoren van haar klachten), het verkrijgen van inzicht in energiegrenzen en persoonlijke stresssignalen is mevrouw hier thuis mee aan de slag gegaan.
Een praktisch weekschema, afgestemd op haar belastbaarheid met voldoende ontspanning, bood hierbij de eerste 8 weken ondersteuning.
ReAttach is vanaf de start ingezet ter optimalisatie van de prikkelverwerking, ondersteuning in de onverwachte ingrijpende levensgebeurtenis en het versterken van het lichaamszelfvertrouwen.
Doorverwijzing naar een osteopaat zorgde direct zorgde voor verlichting van haar aanhoudende hoofdpijnklachten.
Opbouwfase
Na het leggen van dit fundament heeft mevrouw zowel haar activiteiten thuis als werkzaamheden geleidelijk opgebouwd.
In afstemming met de bedrijfsarts en werkgever stelde ik een op maat gemaakt opbouwschema op, gericht op volledige terugkeer in de eigen functie.
Cliënt heeft hiermee binnen vier maanden opgebouwd naar volledige contracturen, met aandacht voor een gezonde werk-privébalans.
Ook thuis heeft zij haar dagelijkse activiteiten volledig en klachtenvrij kunnen hervatten.
Post-COVID: bouwen aan wat wél kan
Situatie
Cliënt wordt verwezen door de huisarts; ervaart aanhoudende klachten: vermoeidheid, prikkelgevoeligheid, duizeligheid en tintelingen in handen en voeten. Veel terugvallen in vermoeidheid en klachten.
Medisch onderzoek (neuroloog, longarts, cardioloog) toont geen afwijkingen. Bij uitblijven van een duidelijke oorzaak is de diagnose post-COVID gesteld.
Hulpvragen
• De kinderen naar school kunnen brengen en ophalen
• Houvast om mijn dagen goed in te delen waarbij ik minder terugvallen heb
• Mijn taken als moeder weer uit kunnen voeren
• Onderzoeken of weer werken een mogelijkheid is
Diagnostische analyse
In dagelijks functioneren is werken momenteel niet haalbaar. Daarnaast moeite om haar rol als moeder uit te voeren. Voortdurende aanpassingen en herstelmomenten zijn nodig.
Tijdens de diagnostiek blijkt dat er onder de klachten, naast post-COVID, een samenspel van factoren speelt: een overactief zenuwstelsel gevoed door trauma en daaruit voortkomende angsten in combinatie met jarenlang hard werken (weinig pauzes, veel deadlines) zonder aandacht voor persoonlijke grenzen.
Dit overactief zenuwstelsel verstoort momenteel herstel, prikkelverwerking en slaap en leidt tot aanhoudende vermoeidheid en een verminderde belastbaarheid overdag.
Bloedonderzoek toont tekorten in ijzer, vitamine D en B12.
Plan van aanpak
• Doorverwijzing naar psycholoog voor traumaverwerking
• In overleg met huisarts gestart met ijzer, vitamine D en B12 suppletie
• Ergotherapeutisch (bij aanvang): dagplanning met daarin kinderen naar school brengen en ophalen afgewisseld met wandelen, herstelmomenten, huishoudelijke activiteiten en voldoende buitenlucht.
Ergotherapeutisch (6 maanden later): cliënte komt terug met het kompas. EMDR heeft veel opgeleverd, voelt zich rustiger, slaapt beter en wordt uitgeruster wakker. Ze wil nu graag verder praktisch aan de slag met energieverdeling.
We werken aan:
• Lichaamssignalen leren herkennen en bewaken in dagelijks handelen
• Structurele herstelmomenten integreren in de dag, niet pas bij vermoeidheid gaan ontspannen maar als basis om het energetisch fundament te versterken
• Uitbreiding van haar taken als moeder binnen persoonlijke energiegrenzen
Resultaat
Cliënt begrijpt haar klachten beter en herkent haar lichaamssignalen die (naderende) grensoverschrijding aangeven. De energiebalans stabiliseert, terugvallen nemen af. Ze zegt er zelf dit over: "zit op 70% van mijn oude energieniveau".
De thuissituatie komt tot rust; ze kan de gewenste moedertaken weer uitvoeren.
Er wordt door cliënt een bewuste keuze gemaakt om te stoppen met huidige functie. Ze wil eerst de balans verder verstevigen en heroriënteren op ander werk dat beter bij haar past.
