Echte verhalen uit de praktijk: zo werkt integrale ergotherapie!
Klassieke ergotherapie
Ergotherapie helpt mensen met een medische aandoening of beperking zo zelfstandig mogelijk de dagelijkse activiteiten te doen die voor hen belangrijk zijn. Traditioneel richt ergotherapie zich vooral op praktische oplossingen: het aanleren van vaardigheden, het gebruik van hulpmiddelen of het aanpassen van je omgeving zodat je beter kunt functioneren in het dagelijks leven.
Integrale ergotherapie
Integrale ergotherapie bouwt voort op de basis van de klassieke ergotherapie en brengt extra verdieping. Veel klachten die het dagelijks functioneren beïnvloeden ontstaan namelijk niet door één medisch probleem maar door een samenspel van factoren.
Binnen de integrale ergotherapie zet ik daarom een extra stap: integrale diagnostiek. Daarbij brengen we samen in kaart welke factoren bijdragen aan jouw klachten en wat daarin beïnvloedbaar is. Wanneer klachten namelijk afnemen, verbetert het dagelijks functioneren vaak vanzelf mee. Gecombineerd met een praktische aanpak werk je gericht aan duurzaam herstel.
Is verandering van jouw klachten/aandoening niet of slechts gedeeltelijk mogelijk? Dan richten we ons vanuit de klassieke ergotherapie op passende oplossingen. Zodat jij weer kunt doen wat voor jou belangrijk is — thuis, op het werk en daarbuiten.
Integrale ergotherapie klinkt misschien wat ingewikkeld maar in de praktijk is deze aanpak juist concreet en praktisch. Hieronder vind je échte cliëntvoorbeelden die laten zien hoe een integrale aanpak werkt.
Duizeligheidsklachten effectief aangepakt.
Situatie
Een mevrouw van middelbare leeftijd werd door haar huisarts verwezen vanwege regelmatige duizeligheidsklachten. Dit zorgde voor angst tijdens het fietsen omdat ze bang was te vallen door opkomende duizeligheid. Hierdoor fietste ze veel minder.
Hulpvragen
• Hoe kan ik weer met vertrouwen naar mijn werk fietsen? Zonder te gaan vallen door opkomende duizeligheid?
• Kunnen de duizeligheidsklachten verminderen of verdwijnen?
Integrale analyse
Uit integrale ergotherapeutische diagnostiek bleek dat meerdere factoren bijdroegen aan haar duizeligheidsklachten: een ferritine- en vitamine B12-tekort, een koolhydraatrijk eetpatroon met grote glucoseschommelingen en langdurige beeldscherm(over)belasting op werk en thuis.
Plan van aanpak
• Praktische tips: door concrete acties op papier te zetten voor momenten van opkomende duizeligheid, ging ze direct met meer vertrouwen fietsen.
• Voeding en supplementen: in overleg met de huisarts gestart met ijzer- en B12-suppletie. Daarnaast voedingsadvies gegeven om glucoseschommelingen te beperken & inname ijzer en B12 te bevorderen.
• Beeldschermbelasting: bewustwording over effect van schermtijd op klachten én algemene gezondheid. Adviezen: plan structureel micropauzes tijdens beeldschermwerk en verminder schermtijd in de avond.
Resultaat
Binnen 3 maanden na start behandeling, fietste mevrouw weer klachtenvrij en met vertrouwen naar haar werk. Haar duizeligheidsklachten verdwenen volledig.
Burn-out ontrafeld. Kracht hervonden.
Situatie
Man, 40 jaar, recent vader. Aangemeld via de huisarts met burn-outklachten. Volledig uitgevallen op het werk.
Thuis snel geïrriteerd, slecht slapen, hoofdpijn, prikkelgevoelig en weinig energie.
Psychologische begeleiding reeds gestart.
Noemde terloops in de intake dat hij als tiener hoogbegaafd was getest. Had vast niets te maken met zijn burn-out.
Al hield deze vraag hem de laatste tijd wel bezig.
Hulpvragen
• Meer energie
• Weer gaan werken
• Thuis rustiger kunnen reageren / emoties onder controle krijgen
Integrale analyse
Tijdens de inzet van het Integraal Kompas gebeurde er iets moois.
Hij begon meteen zelf te schrijven, lijnen te verbinden.
Doordat hij zelf snel verbanden kon leggen, ontstond in korte tijd helder inzicht in zowel het ontstaan als het voortduren van zijn burn-outklachten. De reeds opgedane inzichten bij de psycholoog waren hierin helpend en kregen ook een plek op het kompas.
Uit integrale ergotherapeutische diagnostiek bleek dat meerdere factoren bijdroegen aan de klachten in het dagelijks functioneren:
• Aangepast gedrag vanuit jeugd
Zich anders voelen in werk én al eerder in zijn jeugd → onzekerheid → behoefte aan externe waardering ter compensatie eigen onzekerheid → structurele overbelasting.
• Diepgewortelde overtuigingen
Onzekerheid én niet-helpende patronen — reeds opgepakt binnen de psychologische begeleiding.
• Veranderde leefstijl
Vaderschap → geen rustige dagopstart → tijdsdruk in ochtend waardoor gestopt met fietsen naar werk → minder buiten en minder beweging.
• Mismatch in werkomgeving
Snel signaleren en vooruitdenken → onvoldoende aansluiting op het werk → frustratie → energieverlies.
De hoogbegaafdheid bleek toch een belangrijk kernprobleem.
Dat gaf meteen inzicht én richting.
Plan van aanpak
Samen met cliënt, psycholoog, huisarts, bedrijfsarts en werkgever koers gezet:
• Voortzetting psychologische begeleiding
• Ergotherapeutische begeleiding gericht op:
① ReAttach
• Zelfvertrouwen versterken
• Verbinding met zichzelf herstellen
• Ervaringen van onbegrip verwerken
② Inzicht vergroten
• Boek over hoogbegaafdheid → herkenning, rust en praktische tips
③ Leefstijl
• Nieuwe ochtendroutine met partner → rustige dagstart
• Weer naar het werk fietsen → meer beweging, buitenlucht, rust in het hoofd
④ Re-integratie
• Inzichten schematherapie (bij psycholoog) gecombineerd met ergotherapeutische bevindingen → vertaald naar concrete acties in zijn re-integratieplan. Daarbij opbouwplan en in overleg met werkgever aanpassing functie → meer ruimte voor denksnelheid en analytische kracht
Resultaat
• Scherp inzicht in wat hem in balans brengt. En houdt.
• Rust en energie terug in gezin
• Klachtenvrij
• Volledig terug in eigen functie.
Stap voor stap grip op energie en werkhervatting.
Situatie
Een vrouw van in de dertig kampte al langere tijd met een chronische voetontsteking, darmklachten en diverse pijnklachten. De diagnose fibromyalgie was gesteld. Door deze klachten was ze regelmatig afwezig op het werk, waarna de bedrijfsarts mij inschakelde om haar re-integratie te ondersteunen.
Hulpvragen
• Hoe kan ik weer gaan werken zonder dat pijnklachten verergeren?
• Hoe moet ik mijn dagen indelen? Ik doe vaak teveel, maar voel dat pas achteraf.
Integrale analyse
De integrale ergotherapeutische analyse liet het volgende zien:
• Suboptimale ademhaling
• Nauwelijks ontspanning op weekbasis
• Ze had nog nooit nagedacht over persoonlijke energiegrenzen, waardoor ze deze regelmatig overschreed
• Ze herkende haar lichaamssignalen die overbelasting aangaven onvoldoende
Plan van aanpak
• Verwijzing naar een ademhalingstherapeut, waar ze leerde weer op een natuurlijke manier te ademen
• Tegelijkertijd werkten wij aan inzicht in en handelen naar haar energiegrenzen
• We legden een stevige basis door activiteiten bewust af te stemmen op haar persoonlijke energieniveau en ontspanningsmomenten in te plannen
• Vanuit deze basis is ze stap voor stap haar werkzaamheden gaan opbouwen
Resultaat
De klachten verminderden en werden beheersbaar. Ze kon er zo mee omgaan dat ze haar werk volledig kon hervatten. Thuis was ze een ontspannenere en energieker moeder voor haar kinderen.
Herstel begint bij inzicht: hoe een oudere man zijn mobiliteit terugvond.
Situatie
Een voorheen vitale oudere man wordt door de huisarts naar mij verwezen. Van de ene op de andere dag kreeg hij veel moeite met lopen en lukte zijn ochtendzorg niet meer.
Hulpvragen
• Inzicht in zijn ADL-zelfstandigheid, zodat van daaruit bepaald kan worden of en op welke vlakken thuiszorg nodig is. (hulpvraag van de huisarts)
• Mijn dagelijkse ronde door het winkelcentrum weer kunnen wandelen. (hulpvraag van cliënt)
Integrale analyse
Tijdens de intake wordt de context helder. Een jaar eerder is zijn vrouw overleden. De dag vóór het plotseling ontstaan van de klachten wordt zijn dochter opgenomen in hetzelfde ziekenhuis waar zijn vrouw is overleden. Deze samenloop van gebeurtenissen is relevant. De plotselinge achteruitgang in het lopen en functioneren lijkt niet volledig vanuit een fysiek probleem verklaard te kunnen worden. Mijn werkhypothese is dat de ziekenhuisopname van zijn dochter, in combinatie met de eerdere verlieservaring, een rol speelt bij het ontstaan van de fysieke achteruitgang.
Plan van aanpak
ReAttach-therapie.
Resultaat
Ondanks zijn initiële scepsis maar met de bereidheid om het ReAttach-traject aan te gaan, ontstond een ongelooflijk mooi en vlot fysiek herstel. De vooruitgang werd zowel binnen de behandelsessies als in het dagelijks functioneren duidelijk zichtbaar.
Waar cliënt tijdens de eerste sessie nog intensieve ondersteuning bij het lopen nodig had om de behandelruimte te bereiken, liep hij bij aanvang van de derde sessie zelfstandig naar binnen. Na vier sessies pakte hij zelf zijn stoel op om klaar te zetten voor de behandeling.
Parallel hieraan herstelde ook het dagelijks functioneren. De ochtendzorg ging weer als vanzelf zelfstandig en meneer hervatte op eigen initiatief het wandelen.
Balans, energie en vertrouwen terug na hersenschudding.
Situatie
Een 45-jarige vrouw, getrouwd en moeder van twee kinderen, liep een hersenschudding op na een fietsongeval. Zes maanden na het ongeval verwees haar huisarts haar naar mij vanwege aanhoudende vermoeidheid, hoofdpijn, cognitieve klachten en verhoogde prikkelgevoeligheid. Hierdoor had ze moeite met koken, gesprekken volgen en afspraken onthouden. Ze was volledig uitgevallen op het werk. Zelfs de koffiemomenten op het werk waren te belastend door het felle licht.
Hulpvragen
• Inzicht krijgen in wat er speelt
• Het dagelijks leven thuis weer oppakken
• Werkzaamheden opbouwen
Integrale analyse
Uit mijn integrale ergotherapeutische analyse bleek dat het herstel werd vertraagd door een combinatie van factoren. Intensieve gezinsverplichtingen, te weinig rustmomenten, een onverwacht ingrijpende gebeurtenis kort na het ongeval en moeite met het voelen en bewaken van haar grenzen hielden haar belasting hoog.
Hierdoor bleven de klachten aanhouden, wat haar onzekerheid over het herstel versterkte. Die onzekerheid maakte het vervolgens lastiger om haar grenzen te bewaken en vertrouwen in haar herstel op te bouwen. Zo ontstond een zichzelf versterkende cirkel.
Plan van aanpak
Fundamentfase
Na psycho-educatie over de factoren die haar klachten in stand hielden en het verkrijgen van inzicht in haar energiegrenzen en persoonlijke stresssignalen, is mevrouw hier thuis mee aan de slag gegaan.
Een praktisch weekschema, afgestemd op haar belastbaarheid en met voldoende ruimte voor ontspanning, bood haar de eerste acht weken houvast.
Vanaf de start zette ik ReAttach in ter ondersteuning van de prikkelverwerking, verwerking van de onverwacht ingrijpende levensgebeurtenis en het versterken van het vertrouwen in haar lichaam.
Een doorverwijzing naar een osteopaat zorgde direct voor verlichting van haar aanhoudende hoofdpijnklachten.
Opbouwfase
Na het leggen van dit fundament heeft mevrouw haar activiteiten thuis en haar werkzaamheden geleidelijk opgebouwd.
In afstemming met de bedrijfsarts en werkgever stelde ik een op maat gemaakt opbouwschema op, gericht op volledige terugkeer in haar eigen functie.
Resultaat
Binnen vier maanden bouwde cliënt op naar haar volledige contracturen, met aandacht voor een gezonde werk-privébalans. Ook thuis hervatte zij haar dagelijkse activiteiten volledig en klachtenvrij.
Post-COVID: bouwen aan wat wél kan
Situatie
Cliënt wordt door de huisarts naar mij verwezen vanwege aanhoudende vermoeidheid, prikkelgevoeligheid, duizeligheid en tintelingen in handen en voeten. Ze ervaart regelmatig terugvallen in vermoeidheid en klachten.
Medisch onderzoek door de neuroloog, longarts en cardioloog laat geen afwijkingen zien. Bij het uitblijven van een duidelijke medische oorzaak wordt de diagnose post-COVID gesteld.
Hulpvragen
• De kinderen naar school kunnen brengen en ophalen
• Houvast om mijn dagen goed in te delen en terugvallen te verminderen
• Mijn taken als moeder weer kunnen uitvoeren
• Onderzoeken of werken weer mogelijk is
Integrale analyse
In het dagelijks functioneren is werken momenteel niet haalbaar. Ook het uitvoeren van haar rol als moeder vraagt voortdurend om aanpassingen en herstelmomenten.
Tijdens de integrale analyse wordt zichtbaar dat naast post-COVID meerdere factoren invloed hebben op haar herstel. Een overactief zenuwstelsel, gevoed door eerdere traumatische ervaringen en daaruit voortkomende angsten, speelt samen met een jarenlang hoog werktempo waarin weinig ruimte was voor pauzes en het bewaken van persoonlijke grenzen.
Deze combinatie beïnvloedt momenteel de prikkelverwerking, slaap en het herstelvermogen en draagt bij aan de aanhoudende vermoeidheid en verminderde belastbaarheid overdag.
Daarnaast laat bloedonderzoek tekorten zien in ijzer, vitamine D en B12.
Plan van aanpak
• Doorverwijzing naar een psycholoog voor traumaverwerking
• In overleg met de huisarts gestart met ijzer-, vitamine D- en B12-suppletie en voedingsadviezen.
• Ergotherapeutisch gestart met een dagplanning waarin het brengen en ophalen van de kinderen wordt afgewisseld met wandelen, herstelmomenten, huishoudelijke activiteiten en voldoende buitenlucht
Fundamentfase
Zes maanden later komt cliënte terug met het Integraal Kompas. De EMDR heeft veel opgeleverd: ze voelt zich rustiger, slaapt beter en wordt uitgeruster wakker. Ze wil nu verder praktisch aan de slag met haar energieverdeling.
We werken aan:
• Lichaamssignalen leren herkennen en bewaken in het dagelijks handelen
• Structurele herstelmomenten integreren in de dag: niet pas ontspannen wanneer vermoeidheid optreedt, maar herstel als basis inzetten om het energetisch fundament te versterken
• Haar taken als moeder uitbreiden binnen haar persoonlijke energiegrenzen
Resultaat
Cliënt begrijpt haar klachten beter en herkent de lichaamssignalen die wijzen op een naderende grensoverschrijding. Haar energiebalans stabiliseert en de terugvallen nemen af. Zoals ze het zelf verwoordt: "Ik zit op 70% van mijn oude energieniveau."
Ook thuis ontstaat meer rust. Ze kan de gewenste taken als moeder weer uitvoeren.
Cliënt maakt bewust de keuze om te stoppen met haar huidige functie. Ze wil eerst haar balans verder verstevigen en zich vervolgens heroriënteren op werk dat beter bij haar past.
